|
Glosariusz a - j |
||
| << indeks haseł | ||
abhidharma (sanskr.), tyb. ngyn pa {mngon pa} we wczesnej kompilacji nauk buddyjskich (tripitace) abhidharma (dosł. "wyższe nauki") jest trzecim, obok winai i sutr, i ostatnim zbiorem. Wykłada systematykę i strukturę postrzegania i dzieli je na rozmaite kategorie, rozwijając w ten sposób wyższe zrozumienie (pradżnię) i dostarczając przedmiotów medytacji. - zob. też kangjur |
||
| abhiszeka, tyb. łang kur {dbang bskur} najczęściej tłumaczone jako "inicjacja" lub "przekaz mocy". Istnieje wyłącznie w tradycji buddyzmu wadżrajany. Jest to ceremonia upoważniająca inicjowanego do wykonywania praktyki wadżrajany związanej z tym aspektem Buddy, któremu poświęcona była abhiszeka. Ciałem: wykonuje się w czasie takiej ceremonii symboliczne gesty (mudry) i inne rytualne czynności. Zwykle jest się też dotykanym symbolicznymi przedmiotami i spożywa pobłogosławione substancje. Mową: powtarza się za prowadzącym lamą modlitwy i mantry. Umysłem: medytuje się zgodnie z podanymi instrukcjami. Po otrzymaniu abhiszeki można się poświęcić praktykowaniu sadhany określonego Buddy. |
||
| Atisia (sanskr.) tyb. Dziołodzie (982-1054), wielki mistrz buddyjski z Indii, który przeniósł do Tybetu nauki szkoły Khadampa. Propagowana przezeń praktyka wymiany własnego szczęścia na cierpienia innych trafiła do wszystkich tradycji buddyzmu tybetańskiego. |
 |
|
| bhumi (sanskr.), tyb. sa {sa} stopnie lub poziomy Bodhisattwy. Dziesięć kolejnych etapów praktyki Bodhisattwy. Pierwszy poziom osiąga się z chwilą urzeczywistnienia pustki. Nie jest to jednak jeszcze pełnia Oświecenia. Na kolejnych stopnich oczyszcza się coraz subtelniejsze zaciemnienia i rozwija odpowiednie właściwości. Na końcu dziesiątego stopnia, dzięki mocy samadhi podobnego do wadżry, porzuca się ostatecznie nawet najsubtelniejsze zaciemnienia i staje się w pełni oświeconym Buddą. |
||
| bodhicitta (sanskr.), tyb. dziang ciub sem {byang chub sems} intencja osiągnięcia pełnego Przebudzenia i doprowadzenia do tego stanu wszystkich istot. Dzieli się na bodhicittę ostateczną, urzeczywistnienie natury umysłu, oraz względną, czyli pragnienie osiągnięcia urzeczywistnienia stanu Buddy dla pożytku innych. Względną bodhicittę dzieli się dalej na bodhicittę aspiracji i zastosowania. Pierwsza z nich odnosi się do utrzymywania czystej motywacji, a druga oznacza zaangażowanie się praktykę sześciu doskonałości (paramit). |
||
| Dakini (sanskr.), tyb. kandroma, w skrócie kandro {mkha' 'dro}, dosł.: "Wędrująca w przestrzeni" 1. ogólne określenie żeńskich bóstw. Istnieją różne rodzaje Dakiń: oświecone Dakinie Mądrości (jeszie kandro - dźniana dakini) należące do pięciu rodzin Buddy, Dakinie Aktywności (lekji kandro - karma dakini) będące emanacjami Dakiń Mądrości czy Światowe Dakinie (dzikten kandro - loka dakini). Wiele światowych żeńskich bóstw i duchów także określa się mianem Dakini. Są wśród nich Mięsożerne Dakinie (sziaza kandro) oraz Dakinie Posłanniczki (ponja kandro); 2. ogólnie wszystkich żeńskich Buddów (takich jak na przykład Tara, czy Wadżrajogini) określa się mianem Dakiń; 3. męskich partnerów Dakiń określa się po tybetańsku mianem "pało" {dpa' bo}, co odpowiada sanskryckiemu "wira" albo "daka"; 4. "Dakini" to także określenie praktykujących kobiet, które osiągnęły Urzeczywistnienie; 5. w potocznym języku tybetańskim jest to grzecznościowe określenie żony Lamy. O żonie Lamy mówi się "kandro" albo "sang jum" |
||
| Dharmakaja, tyb. cie ku {chos sku} - patrz: trzy Kaje | ||
| dziesięć aktywności Dharmy według komentarza Miphama Rinpoczego do piątego rozdziału tekstu Majtrei "Odróżnianie środka od skrajności" są to: 1) kreślenie liter (tzn. przepisywanie świętych tekstów), pomagające w zachowaniu prawdziwej Dharmy większych i mniejszych pojazdów; 2) składanie ofiar w hołdzie Dharmie i tym, którzy ją objaśniają (nauczycielom); 3) hojne wspieranie kroczących ścieżką Dharmy i pomaganie im w zaspokajaniu potrzeb; 4) słuchanie Dharmy w skupieniu; 5) czytanie ksiąg Dharmy; 6) zapamiętywanie słów zawierających znaczenie Dharmy; 7) wyjaśnianie innym znaczenia owych słów; 8) recytowanie tego, co się zapamiętało; 9) rozmyślanie nad znaczeniem Dharmy; 10) właściwe medytowanie z ujednopunktowionym umysłem. |
||
| dźniana - zobacz pierwotna mądrość | ||
| hinajana (sanskr.), tyb. tekpa ciungu {theg pa chung gu} mały pojazd lub mała ścieżka. Jest to zbiór nauk Buddy, wyjaśniających filozoficzne podstawy, sposób praktykowania ścieżki oraz owoc praktyki, przeznaczonych dla tych, którzy dążą do osiągnięcia własnego wyzwolenia z samsary. Ponieważ pragnieniem wyzwolenia obejmują tylko siebie, dlatego w tekstach mahajany określa się tę ścieżkę jako "małą". Przejście ścieżki hinajany prowadzi do całkowitego oczyszczenia emocjonalnych zaciemnień umysłu i osiągnięcia pełnego wyzwolenia z samsary, stanu Arhata. Jednak wciąż jeszcze pozostają subtelne zaciemnienia niewiedzy, które uniemożliwiają osiągnięcie wszechwiedzy i innych właściwości stanu Buddy. Nauki hinajany opierają się na tzw. "Pierwszym Obrocie Kołem Dharmy", czyli pierwszym cyklu nauczania Buddy Siakjamuniego. Co do poglądów, podkreśla się tutaj, że przyczyną cierpień samsary, od których trzeba się uwolnić, są negatywne czyny, wypływające z emocjonalnych splamień. One z kolei mają swoje źródło w lgnięciu do poczucia realności "ja". Praktyka medytacji skupia się na wyciszeniu emocjonalnych splamień oraz osiągnięciu wglądu w pustkę własnego "ja". Działanie, czyli sposób postępowania, na tej ścieżce skupia się na unikaniu negatywnych czynów, czyli na etycznej samodyscyplinie. |
||
| Jana (sanskr. ), tyb. tekpa {theg pa} pojazd - nazwy tej używa się do określenia głównych systemów nauk buddyjskich: hinajany, mahajany lub wadżrajany. Słowo "pojazd" zostało użyte, ponieważ owe nauki niosą ścieżką praktyki do ostatecznego Urzeczywistnienia. W zachodnich publikacjach wyrażenie "jana" często tłumaczone jest jako "ścieżka". |
||
| Jangsi (tyb.) - inkarnowany Lama przed intronizacją lub, po prostu, bardzo młody. | ||
| jeszie - zobacz pierwotna mądrość | ||
| jing {dbyings} sanskr. [dhatu] przestrzeń, rozległość, wymiar; syn. {bde gshegs snying po}; sfera; niebo, niebiański region, ciągłość; sfera prawdziwej rzeczywistości; sfera ostatecznej prawdy |
||
| następna strona >> | ||
 |
|
| Modlitwy | |
| Polecane książki | |
| Broszurki | |